آمریکا چه زمانی امتیاز بزرگ را به ایران می دهد؟  -  بازی جدید آمریکا  -  دولت بایدن نمی خواهد آنگونه که مدنظر ایران است برجام را احیا کند
سرویس سیاسی - رحمان قهرمان پور کارشناس مسائل بین‌الملل معتقد است که آمریکایی‌ها بیش از ایران علاقمند به احیای برجام هستند و به احیای برجام نیاز دارند. دلیلش هم کاملا مشخص است، آمریکایی‌ها می‌خواهند خیالشان از بابت خاورمیانه و بحران‌های آن تا حدی راحت باشد و بتوانند با خیالی آسوده‌تر به سوی مهار چین حرکت کنند.

به گزارش سرویس سیاسی برخط نیوز به نقل از همشهری - فتانه احدی: بعد از چند ماه وقفه در مذاکرت وین، گفته می شد مذاکرات به بن بست خورده و متوقف شده است، اما سفر جوزپ بورل، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا به تهران دریچه ای دیگر را باز کرد. حال بنا به اذعان طرفین احتمال مذاکرات احیای برجام در آینده نزدیک وجود دارد.همچنین بنا به گفته بورل امکان از سرگیری گفت وگوهای غیرمستقیم میان آمریکا و ایران هم هست.
در این باره با رحمان قهرمان پور کارشناس مسائل بین الملل به گفت وگو نشستیم. قهرمان پور معتقد است که آمریکا کاملا موافق برجام است اما به سبک و سیاق خود. آمریکا قصد دارد موافقت ایران را بدون امتیاز دادن بگیرد و بعد از اینکه انتخابات کنگره تمام شد بر سر باقی ماجراها، دوباره سر میز مذاکره بنشیند. اما این بار ایران نمی خواهد وارد بازی آمریکایی ها شود، چرا که آمریکا در گذشته نشان داده که قابل اعتماد نیست. ممکن است زیر قول خود بزند.

در ادامه گفت وگوی همشهری آنلاین با رحمان قهرمان پور کارشناس مسائل بین الملل را بخوانید.

با توجه به سفر آقای بورل به تهران و اینکه صراحتا گفته شده حامل پیام آمریکایی ها بود؛ چه چیزی پس از این وقفه طولانی در مذاکرات وین آمریکایی ها را ناچار کرد که او را به عنوان واسطه به ایران بفرستند؟ آیا میتواند به معنای این باشد که آمریکا حاضر شده هزینه ای برای احیای برجام بپردازد؟

آمریکایی ها بیش از ایران علاقمند به احیای برجام هستند و به احیای برجام نیاز دارند. دلیلش هم کاملا مشخص است، آمریکایی ها می خواهند خیالشان از بابت خاورمیانه و بحران های آن تا حدی راحت باشد و بتوانند با خیالی آسوده تر به سوی مهار چین حرکت کنند. اما مسئله اینجاست که در داخل دولت آمریکا، در مورد اینکه آمریکا باید چه هزینه ای را بابت احیای برجام بپردازد بحثی مطرح نمی شود یا به عبارت دیگر، آمریکا نمی خواهد آنگونه که مد نظر ایران است برجام را احیا کند. بلکه می خواهد این اقدام با دادن کمترین امتیازات در برجام صورت گیرد.

همچنین می خواهد بتواند در مقابل جمهوری خواه ها از برجام دفاع کند. بنابراین هم در گذشته و هم در حال حاضر آمریکا به احیای برجام نیاز دارد تا بتواند منطقه را به تعبیر خود آرام تر کند اما در عین حال این کار باید به نحوی انجام شود که دولت آمریکا بتواند در داخل آمریکا و رقابتهای سیاسی داخلی هزینه کمتری را بپردازد. در این چارچوب و تصویر کلی، آمدن آقای جوزپ بورل به تهران نشانه ای است که آمریکا همچنان می خواهد هدف خود را محقق سازد و به احیای برجام با روش های جدیدی فکر کند.

آیا انتخاب چنین مقامی از اتحادیه اروپا (به جای مقام هایی از کشورهای منطقه) به عنوان واسطه دلیل یا پیام خاصی هم می تواند داشته باشد یا خیر یک امر عادی است؟ 

انتخاب آقای جوزپ بورل شاید خیلی معنای وی ژه ای نداشته باشد اما مسئله این است که اتحادیه اروپا در شرایط فعلی از گذشته نقش مهم تری در برجام ایفا کرده و در واقع در چارچوب برجام اتحادیه اروپا به عنوان تضمین کننده اجرای برجام انتخاب شده است. سه کشور اتحادیه اروپا در مذاکرات برجام حضور داشتند و از طرفی هم اتحادیه اروپا، شریک سنتی آمریکا بوده و بعد از جنگ اوکراین هم این شراکت تقویت شده است. من فکر نمی کنم که در این شرایط انتخاب آقای بورل پیام خاصی داشته باشد و اینکه چرا کشورهای منطقه این پیام را نیاورده اند باید گفت که، در سال ۹۰ وقتی سلطان قابوس پیشنهاد میانجیگری را مطرح کرد، مذاکرات مخفیانه ای بین ایران و آمریکا در عمان برگزار شد. یعنی وقتی رهبران منطقه به ایران می آیند پیشنهاد میانجیگری می کنند، جنس این پیشنهاد با جنس پیشنهاد جوزپ بورل قدری متفاوت است. به تعبیری اعتبار پیام اتحادیه اروپا به مراتب بیشتر از اعتبار رهبران منطقه است، چرا که جوزپ بورل نماینده در واقع اتحادیه اروپا و نماینده سه کشور اروپایی است که در مذاکرات حضور دارند و بنابراین در سطح بین المللی هم طبیعتا نمایندگی کردن از ۲۸ کشور متفاوت از نمایندگی از یک کشور است.

با توجه به نیازهایی که آمریکا و البته خیلی بیشتر اروپا به ایران در زمینه انرژی پیدا کرده اند و از سوی دیگر اینکه ایران از خواسته های خود عقب ننشسته، ممکن است شاهد کوتاه آمدن غربی ها حداقل از خواسته های غیر منطقی و فرابرجامی باشیم؟

اگر منظور از کوتاه آمدن غربی ها، کوتاه آمدن آمریکا باشد، به نظر می رسد که آمریکا تا زمان انتخابات کنگره نمی تواند آن امتیاز بزرگی را که ایران می خواهد بدهد. به تعبیری دولت بایدن در شرایطی نیست که بتواند امتیاز بزرگی بدهد. مسئله آمریکایی ها این است که در واقع می گویند که ایران با ما وارد تعامل شود، موافقت کند، توافق کند و بعد از اینکه  انتخابات کنگره تمام شد و دست دولت باز شد ما می توانیم در مورد بقیه مسائل مورد اختلاف مذاکره کنیم،اما ایران معتقد است که آمریکا قابل اعتماد نیست. 

درواقع آمریکا کاملا موافق برجام است اما به سبک و سیاق خود. آمریکا قصد دارد موافقت ایران را بدون امتیاز دادن بگیرد و بعد از اینکه انتخابات کنگره تمام شد بر سر باقی ماجراها، دوباره سر میز مذاکره بنشیند. اما این بار ایران نمی خواهد وارد بازی آمریکایی ها شود، چرا که آمریکا در گذشته نشان داده که قابل اعتماد نیست. ممکن است زیر قول خود بزند.

افزایش اختلاف میان غرب و روسیه و نیز وضعیت کنونی جنگ اوکراین و روند آن بر آینده مذاکرات وین چه تاثیری ممکن است داشته باشد؟ 

جنگ اوکراین بی اعتمادی به غرب و روسیه را تشدید کرده در عین حال پیامدهایی هم داشته، از جمله تقویت روابط فرا آتلانتیکی، یعنی روابط میان آمریکا و اروپا و تبدیل شدن اروپا به یکی از مناطق منازعه خیز. در گذشته اروپا آرام ترین منطقه جهان تلقی می شد اما با جنگ اوکراین معلوم شد که اروپا هم در واقع می تواند منطقه منازعه خیزی باشد. بنابراین جنگ اوکراین باعث شده که اروپا آسیب پذیرتر از گذشته باشد، رقابت های نظامی در اروپا تشدید خواهد شد، برخلاف رویه خوش بینانه ای که در مورد کاهش منازعات و جنگ در اروپا در سه دهه گذشته داشتیم جنگ اوکراین در واقع به نوعی می توان گفت که دوباره، اروپا را از جهاتی به دوران پیش از جنگ جهانی دوم برگردانده است. یعنی رقابت میان کشورها، رقابت نظامی میان آنها، ترس از توسعه طلبی سرزمینی توسط یک قدرت نظامی برتر یعنی روسیه بیشتر شده است.

بنابراین در کل جنگ اوکراین اعتماد حداقلی را که میان آمریکا و اروپا با روسیه وجود داشت، باز هم کمتر کرده و نتیجه این کاهش همکاری آمریکا و اروپا با روسیه در موضوع برجام بوده است. اما یک نکته را نباید فراموش کرد که از نظر روس ها و چینی ها و حتی اروپایی ها، برجام اختلاف میان ایران و آمریکاست. بنابراین علی غم اینکه روسیه و چین نگران نزدیک شدن ایران به غرب هستند، ولی در تحلیل نهایی خود آنها هم خواهان این هستند که برجام احیا شود.

منبع : همشهری آنلاین