مذاکرات برجامی؛ از وین تا قطر  -  انتقال مذاکرات به قطر پیشنهاد کدام طرف بوده است؟  -  پیشگیری از تخریب مذاکرات؛ کدام تخریب ها؟
سرویس سیاسی - هانی زاده، کارشناس مسائل خاورمیانه با بیان اینکه به‌نظر می‌رسد موضوع انتقال محل مذاکرات پیشنهاد خود قطری‌ها بوده‌است، عنوان کرد: از یک‌سو بدبینی ایران به رفتار غربی‌ها معقول است و ازسوی دیگر قطر مناسبات تعریف‌شده‌ای با ما دارد و می‌تواند به پیشبرد روند مذاکرات کمک کند.

به گزارش سرویس سیاسی برخط نیوز به نقل از همشهری - اشاره مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در جریان نشست خبری اخیر خود در تهران مبنی بر اینکه ادامه مذاکرات برجامی در وین نخواهد بود و احتمالا یکی از کشورهای منطقه میزبانی دور جدید گفت وگوهای غیرمستقیم میان جمهوری اسلامی و آمریکا را برعهده خواهد داشت، گمانه زنی های فراوانی را به همراه داشت و برخی منابع خبری دوحه را به عنوان محل جدید مذاکرات احیای برجام عنوان کردند.

 درچنین شرایطی بود که شبکه خبری «الجزیره» در گزارشی اعلام کرد که کشور قطر بیشترین شانس را برای میزبانی از مذاکرات احیای توافق هسته ای دارد. در این گزارش به نقل از یک منبع ایرانی، که نامی از او برده نشده بود، با بیان اینکه احتمال دارد ازسرگیری مذاکرات احیای برجام به جای وین در یکی از کشورهای حاشیه خلیج فارس انجام شود، تأکید شده است که «قطر هم شانس بیشتر و هم تمام امکانات لازم برای میزبانی از مذاکرات احیای توافق هسته ای را دارد.»

قطر؛ میانجی بی طرف

مطرح شدن نام قطر به عنوان میزبان ادامه مذاکرات برجامی درحالی است که این کشور در سال های اخیر نقش قابل توجهی در زمینه گفت وگوهای هسته ای جمهوری اسلامی ایران و غرب ایفا کرده است. قطر به عنوان یک بازیگر فعال منطقه ای تلاش کرده در نقش یک میانجی بی طرف، دستیابی به توافق هسته ای میان ایران و غرب را تسهیل کند.

بر همین اساس هم بوده است که علاوه بر عمانی ها، قطری ها نیز طی ماه های اخیر در دیدار با مقام های آمریکایی و تروئیکای اروپایی تلاش کردند مسیر توافق را هموار کنند. انتقال پیام میان تهران و واشنگتن یکی دیگر از نقش هایی بوده است که دوحه از طریق آن تلاش کرده در گفت وگوهای هسته ای میانجی گری کند.

درچنین شرایطی بود که کارشناسان یکی از مهم ترین محورهای سفر اردیبهشت ماه سال جاری امیرقطر به تهران را گره گشایی از مذاکرات هسته ای اعلام کردند. برخی معتقدند روابط نزدیک دوحه با واشنگتن و دولت بایدن، سبب شد شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر ۴۲ ساله قطر در سفر به تهران، درصدد شکستن فضای سرد حاکم بر مذاکرات در آن مقطع باشد.

درهرحال، اگر گمانه زنی ها درباره پیگیری مذاکرات برجامی در دوحه رنگ واقعیت به خود بگیرد، نام این شهر نیز در فهرست شهرهایی قرار می گیرد که درطول مذاکرات هسته ای ایران و غرب که از نخستین سال های دهه ۸۰ شمسی آغاز شد، قرار خواهد گرفت. بروکسل، ژنو، لوزان و وین ازجمله شهرهایی بوده اند که درطول این سال ها، میزبانی رایزنی ها و مذاکرات هسته ای میان جمهوری اسلامی ایران و طرف های غربی را برعهده داشته اند و در این زمینه نقش آفرینی کرده اند.

پیشگیری از تخریب مذاکرات

یک کارشناس مسائل غرب آسیا در این باره به همشهری گفت: اگرچه وین در سال های اخیر میزبان گفت وگوهای جمهوری اسلامی و ۱+۵ و بعد از آن ۱+۴ بوده است، اما به نظر می رسد با توجه به شرایط سیاسی کشور اتریش، با نفوذ لابی های صهیونیستی مواجه هستیم که به تخریب روند مذاکرات می پردازند.

حسن هانی زاده افزود: اکنون و با توجه به حساس ترشدن روند گفت وگوها این استنباط وجود دارد که انتقال شهر محل مذاکرات، بیش از هرچیز به دلیل جلوگیری از تأثیرگذاری عناصر مخرب بود.

وی با اشاره به نقش مثبت قطر در پیشبرد مذاکرات برجامی گفت: به نظر می رسد در جریان دیدارهای اخیر مقام های قطری با طرف های غربی مذاکرات هسته ای و همچنین جمهوری اسلامی ایران، توافق های اولیه برای انتقال گفت وگوها به قطر انجام شده است. مهم ترین دلیل آن هم نقش مثبت و فعالانه ای بوده که دوحه در این زمینه ایفا کرده است.

هانی زاده ادامه داد: اگرچه قطر جایگاه رفیعی در معادلات جهانی ندارد، اما می توان گفت با توجه به رفتار غیرتهاجمی این کشور در قبال تحولات منطقه ای و همچنین جهانی، انتخاب دوحه برای ازسرگیری مذاکرات احیای برجام، انتخاب هوشمندانه ای بوده است.

پیشنهادی ازسوی قطری ها

این کارشناس مسائل خاورمیانه با بیان اینکه به نظر می رسد موضوع انتقال محل مذاکرات پیشنهاد خود قطری ها بوده است، عنوان کرد: از یک سو بدبینی ایران به رفتار غربی ها معقول است و ازسوی دیگر قطر مناسبات تعریف شده ای با ما دارد و می تواند به پیشبرد روند مذاکرات کمک کند. هانی زاده ادامه داد: اگرچه قطر از قدرت تأثیرگذاری زیادی بر رفتار آمریکایی ها برخوردار نیست، اما نزد آمریکا و همچنین تروئیکای اروپایی جایگاه ممتازی دارد و می تواند در این زمینه نقش آفرینی مؤثری داشته باشد.
وی تأکید کرد: به نظر می رسد درجریان سفر اخیر امیرقطر به تهران، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی شخصا پیشنهاد تغییر محل مذاکرات را ارائه کرده است تا در آستانه جام جهانی نقش آفرینی مؤثرتری در تحولات منطقه ای و جهانی داشته باشد.

هانی زاده افزود: معتقدم چنانچه مذاکرات احیای توافق هسته ای سال ۲۰۱۵ در قطر ازسر گرفته شود، در یک فرایند کوتاه مدت شاهد شکسته شدن بن بست های موجود در مسیر احیای برجام خواهیم بود. این کارشناس مسائل خاورمیانه همچنین با اشاره به برخی گمانه زنی ها مبنی بر اینکه انتقال محل مذاکرات به دوحه پیش زمینه طرح موضوع های منطقه ای در گفت وگوهای هسته ای خواهد بود، افزود: این مذاکرات هیچ ارتباطی به مسائل منطقه ای ندارد. ازسوی دیگر قطر هیچ ارتباطی با رژیم صهیونیستی ندارد و این موضوع شائبه طرح موضوع های منطقه ای را در این مذاکرات منتفی می کند.

وی با بیان اینکه قطر در منازعات منطقه ای غالبا حاشیه نشین بوده است، اضافه کرد: با توجه به اینکه قطری ها می کوشند در معادلات منطقه ای نقش بی طرفانه ای ایفا کنند، طرح موضوع های منطقه ای در مذاکرات هسته ای دوحه صرفا درحد گمانه زنی است. قطری ها اگرچه در بحران سوریه و عراق نقش تخریبی داشتند، اما اکنون با اصلاح سیاست های خود، همراهی مناسبی با راهبردهای جمهوری اسلامی دارند.

منبع: روزنامه همشهری

منبع : همشهری آنلاین